Vier studenten van de Fontys Hogeschool in Eindhoven wonnen de Hogescholencompetitie 2010 met 'Shotgun', een campagne die onveilig rijgedrag onder jongeren moet tegengaan. De Hogescholencompetitie is een landelijke wedstrijd, die in 2009 voor het eerst door VVN is uitgeschreven.

De opdracht van deze eerste competitie was een campagne te verzinnen met de boodschap: zeg er als passagier wat van als je bestuurder gevaarlijk rijdt. De reden hiervoor was dat 82% van de jongeren de bestuurder niet aanspreekt op onveilig verkeersgedrag, terwijl er jaarlijks gemiddeld 3.400 gewonden en 135 dodelijke slachtoffers vallen onder jongeren tussen de 16 en 24 jaar. Het doel: bewustwording onder jongeren vergroten van hun kwetsbaarheid in het verkeer, óók in de auto.

De campagne

Het campagneconcept Shotgun maakt gebruik van het peer to peer-principe. Bij Shotgun wil dat zeggen dat groepsgenoten elkaar aanspreken op elkaars gedrag. De bijrijder (door Amerikaanse jongeren 'Shotgun' genoemd) is een jongere medepassagier die een bijzondere rol kan spelen door naast de bestuurder plaats te (mogen) nemen in de auto. Hij of zij heeft 'the best seat of the house'.

Naast de rechten brengt de Shotgun ook zekere plichten of verantwoordelijkheden met zich mee. De bijrijder stimuleert en helpt waar nodig het rijgedrag van de bestuurder. Hij of zij probeert de bestuurder positief te beïnvloeden waardoor de kans op een ongeval vermindert. Verantwoordelijkheden zijn onder meer: het navigatiesyteem bedienen, de telefoon van bestuurder opnemen, meekijken om te attenderen op gedrag van andere weggebruikers en rust in de auto krijgen vooral als er andere passagiers in de auto zijn.

Shotgun is gebaseerd op een aantal vaste basisregels. Het begrip is constant in ontwikkeling: er zullen regelmatig nieuwe regels zullen bijkomen. Wanneer er een nieuwe regel is (deze kan per groep verschillen) moet deze door deze groep meteen vastgelegd worden.

Het effect

In de provincie Noord-Brabant is van april tot en met oktober 2010 de (mogelijke) effectiviteit van de campagne op jongeren onderzocht. De onderzoeksvraag luidde: vindt er door middel van blootstelling aan de Shotgun-campagne gedragsverandering plaats binnen de doelgroep? Aan het onderzoek hebben veel organisaties meegewerkt: Universiteit Leiden, SWOV, Fontys Hogeschool, jongerenmarketingbureau Attacom en VVN.

De onderzoeksresultaten geven aan dat een toekomstige Shotgun-campagne ertoe kan leiden dat jongeren als bijrijder vaker (op een positieve wijze) in zullen grijpen in situaties waarbij de bestuurder onveilig rijgedrag vertoont.

Conclusie vervolgonderzoek 2011

Het vervolgonderzoek uit 2011 bevestigt de conclusie van het Brabantse onderzoek. Ako Madomi van de Universiteit Leiden leidde dit onderzoek, dat hij uitvoerde in samenwerking met VVN. In totaal namen 193 jongeren van MBO, HBO en WO eraan deel. De conclusie: Shotgun leidt tot een verhoogde kans dat jongeren de telefoon zullen opnemen voor een vriend of vriendin terwijl die rijdt.

Het vervolgonderzoek naar Shotgun bewijst nogmaals dat het de potentie heeft om jongeren te stimuleren om als bijrijder bij te dragen aan een veiliger verkeer.

Beluister ook het interview met de winnaars van de Hogescholencompetitie op NOS Headlines.

Pilot

Vrijdag 16 maart 2012 gaat de pilot van de Veilig Verkeer Nederland-campagne Shotgun van start bij de Euroscoop in Tilburg. De campagne is gericht op jongeren die als bijrijder meerijden in een auto. De persoon die naast de chauffeur zit is de Shotgun en houdt de chauffeur vrij van afleiding zoals bijvoorbeeld de mobiele telefoon aannemen. Hierdoor kan de chauffeur beter op het verkeer letten. Dus de plek naast de chauffeur is niet alleen de beste plaats in de auto maar degene die daar zit heeft ook verantwoordelijkheden.

De pilot vindt plaats in de Euroscoop in Tilburg waar gedurende drie weken vóór elke hoofdfilm in het reclameblok een promospot wordt getoond waarbij ‘Shotgun' wordt uitgelegd. Daarnaast zijn er posters in de hal aanwezig en zal er regelmatig een promotieteam aanwezig zijn om de bijrijders aan te spreken op hun verantwoordelijkheden. Ook wordt er vrijdag een website en Facebookpagina rondom de campagne gelanceerd waarbij bezoekers mooie prijzen kunnen winnen. Na de evaluatie van de pilot zal door Veilig Verkeer Nederland worden gekeken hoe de campagne landelijk wordt uitgerold.

De promospot:

De SWOV heeft onlangs een onderzoek gepubliceerd waaruit naar voren komt hoe belangrijk deze campagne is.